خراسان را فتح كرد ، و مسخّر كردانيد - دختر فيروز را - شاهفرند نام - بكرفت ، و با آن دختر صندوقكى بود ، و قتيبهء او را با صندوق با پيش حجّاج بن يوسف فرستاد - و حجّاج او را به پيش « 1 » وليد بن عبد الملك « 2 » [ بن ] مروان فرستاد ، و وليد از وى پسرى ؛ يزيد « 3 » ناقص نام آورد - و حجّاج سر آن صندوق را بكشاد ، در آنجا كتابى يافت در ذكر خواصّ شهرها - كه قباد آن را از ديكر شهرها جذا كرده بود ، [ و ] تميّيز « 4 » نمود - و ذكر وزن آبها و خاكها ، تا هر موضع كه نيكوتر و بهتر باشد ، قباد بذان شهرى جهت منزل خود بنا نهد » . چنين كويد مصنّف اين كتاب ، حسن بن محمّد ، كه : من از آن كتاب ، خواصّ قم بركرفتم و بدانستم ، و بر آن اختصار « 5 » كردم ، و آنچنان يافتم كه : « بهترين مواضع بنزهت « 6 » ، از اقليم « 7 » مملكت قباد ، سيزده موضع‌اند :

--> رفت و امپراطور چين در سال 662 م او را بپادشاهى ايران شناخت ، پيروز سپس به چين رفت و جزء مردان مستحفظ مخصوص امپراطور درآمد ، و در سال 677 در محلى موسوم به چانگ‌گان آتشكده‌اى ساخت ، و در همين سال بمرد ( لغت‌نامه دهخدا : ماده پيروز ) . ( 1 ) . در نسخه ( 2 ) و ( 3 ) : حجّاج او را به پيش خود فراخواند و سر آن صندوق را بگشاد . . . ( 2 ) . پنجمين خليفه اموى ، شوال سال 86 هجرى به خلافت رسيد ، و در نيمه جمادى الآخرة سال 96 هجرى در سال 51 سالگى به هلاكت رسيد . او سازنده مسجد جامع اموى در دمشق است ، و به فسق و شرابخوارى همچون ديگر خلفا مشهور و معروف است . ( 3 ) . در تمامى نسخه‌ها ( يزد ) ضبط شده كه نادرست است ، و صحيح آن يزيد ناقص مىباشد ، كه نام يكى از فرزندان وليد است . ( 4 ) . تمييز يعنى بيان و آگاه نمودن از مزيت و خصوصيت . ( 5 ) . احتمالا صحيح آن « اقتصار » بايد باشد ، به معناى بسنده و اكتفاكردن ، اما ضبط « اختصار » كه در تمام نسخ آمده است به معناى تلخيص و كوتاهتر كردن است . ( 6 ) . نزهت : تفريح و انبساط خاطر و زدودن خستگى . ( 7 ) . مقصود جنس اقليم است ، شامل تمامى اقاليم مملكت قباذ كه سرتاسر ايران بوده است .